သားအိမ်ကင်ဆာ (Endometrial cancer)

သားအိမ်ကင်ဆာ လို့ပြောရင် သားအိမ်ရဲ့ အတွင်းသားကဖြစ်တာလား (endometrium)၊ ကြွက်သားက ဖြစ်တာလား(sarcoma)ဆိုပြီးနှစ်မျိုးရှိပါတယ်။ အဖြစ်များတာက သားအိမ်ရဲ့ အတွင်းသားက​နေဖြစ်တာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီဆောင်းပါးမှာ သူ့အကြောင်းကိုပြောပါမယ်။ အမျိုးသမီး၁၀၀မှာ ၃ယောက်လောက်က သားအိမ်ကင်ဆာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကောင်းတဲ့အချက်က သူကပွားတာနှေးတဲ့အပြင် စောစောသိလို့ စောစောကုနိုင်ရင် အသက်ရှင်ဖို့အခွင့်အလမ်းပိုများပါတယ်။

သားအိမ်ကင်ဆာ ဖြစ်တဲ့အခါ ဘာလက္ခဏာတွေ ပြမှာလဲ။

တချို့တွေမှာ သားအိမ်ကင်ဆာ က တခြားနေရာကိုပျံ့တော့မှပဲ သိရတာပါ။ ဒါပေမယ့် တော်တော်များများက မိန်းမကိုယ်က သွေးဆင်းတဲ့လက္ခဏာပြတာကြောင့် စောစောသိကြတာများပါတယ်။ လက္ခဏာတွေကတော့

• ပုံမမှန် သွေးဆင်းတာ

သားအိမ်ကင်ဆာရဲ့ ၁၀ယောက်မှာ ၉ယောက်က ဒီလက္ခဏာပြပါတယ်။ သွေးမဆုံးခင်မှာတော့ ပုံမမှန် ဒါမှမဟုတ် သွေးဆင်းများတာ၊ ရာသီနှစ်ခုကြား ကြားဖောက်လာတာက အဓိကလက္ခဏာပါ။ သွေးဆုံးပြီးတဲ့သူတွေမှာ သွေးပြန်ဆင်းတာက လက္ခဏာပါ။ ဟော်မုန်းကုသမှုခံယူနေတဲ့သူတွေမှာလည်း သွေးဆင်းတတ်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် သွေးဆုံးပြီးမှ သွေးပြန်ဆင်းရင် သားအိမ်ကင်ဆာဟုတ်မဟုတ် စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ ဒီလိုပြောလို့ လန့်မသွားပါနဲ့။ သွေးဆုံးပြီး သွေးပြန်ဆင်းသူတွေရဲ့ ၁၅ရာခိုင်နှုန်းကပဲ သားအိမ်ကင်ဆာဖြစ်တာပါ။

• အဖြူဆင်းတာ

အဖြူဆင်းတယ်လို့ပြောပေမယ့် တကယ်တော့ ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ကနေ အညိုပုပ်ပုပ်ဆင်းတတ်ပါတယ်။ အနံ့ဆိုးပါတယ်။ အတုံးအခဲတွေပါတတ်ပါတယ်။

• ဆီးသွားရခက်တာ၊ ဆီးကျဉ်တာဖြစ်ပါတယ်။
• အတူနေရင်မိန်းမကိုယ်ကနာပါတယ်။
• အလိုလိုနေရင်း ပိန်လာပါတယ်။

ဘယ်သူတွေဖြစ်နိုင်လဲ။

• ဟော်မုန်းမမျှတဲ့သူတွေ

သားဥအိမ်ကနေ အမျိုးသမီးဟော်မုန်းတွေဖြစ်တဲ့ အီစထရိုဂျင်နဲ့ ပရိုဂျက်စတုန်းနှစ်ခုကို ထုတ်ပေးပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ အတက်အကျက သားအိမ်နံရံအထူအပါးကို ညှိပေးပါတယ်။ အီစထရိုဂျင်တစ်မျိုးပဲများပြီး ပရိုဂျက်စတုန်းပုံမှန်ပဲရှိတဲ့ အခြေအနေမှာဆိုရင် သားအိမ်နံရံထူပြီး ကင်ဆာပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာပြောရရင် သားဥအိမ်မှာ အရည်အိတ်အများကြီးတည်တာ (PCOS)၊ အဝလွန်တာနဲ့ ဆီးချိုရောဂါတွေမှာပါ။ နောက်ပြီး သွေးဆုံးကိုင်လက္ခဏာတွေ သက်သာအောင် ဟော်မုန်းဆေးတွေသောက်တဲ့အခါ အီစထရိုဂျင်တစ်မျိုးတည်းပါတာကို သောက်မိရင်လည်း ဖြစ်တတ်ပါသေးတယ်။

• ရာသီစောပေါ်တာ နောက်ကျမှသွေးဆုံးတာ

၁၂နှစ်မတိုင်ခင် သွေးပေါ်တာ၊ သွေးဆုံးချိန်နောက်ကျတာတွေက သားအိမ်ကို အီစထရိုဂျင်နဲ့ ထိတွေ့မှုပိုများစေတဲ့အတွက် သားအိမ်ကင်ဆာပိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

• ကိုယ်ဝန်မဆောင်ဖူးတာ

ကိုယ်ဝန်မဆောင်ဖူးတဲ့သူတွေက ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဖူးတဲ့သူတွေထက် ဖြစ်နိုင်ချေများပါတယ်။

• အသက်

အသက်ကြီးလာလေလေ ဖြစ်နိုင်ချေများလေလေပါပဲ။ သားအိမ်ကင်ဆာက သွေးဆုံးပြီးတဲ့သူတွေမှာ ပိုဖြစ်ပါတယ်။

• အဝလွန်ခြင်း

အဝလွန်တဲ့သူတွေမှာ အဆီက ဟော်မုန်းမမျှတမှုကို ဖြစ်စေတဲ့အတွက် ဖြစ်နိုင်ချေများပါတယ်။

• ရင်သားကင်ဆာအတွက် ဟော်မုန်းကုသမှုခံယူခြင်း
• မျိုးရိုးလိုက်အူမကြီးကင်ဆာရောဂါစု

Lynch syndromeလို့ခေါ်ပြီး အူမကြီးကင်ဆာအပါအဝင်၊ သားအိမ်ကင်ဆာနဲ့ တခြားသောကင်ဆာတွေကို ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ မျိုးရိုးလည်းလိုက်တတ်ပါတယ်။

သားအိမ်ကင်ဆာ မဖြစ်အောင်ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲ။

ကင်ဆာလုံးဝမဖြစ်အောင် ကာကွယ်လို့မရပါဘူး။ ဖြစ်နိုင်ချေနည်းအောင် နေထိုင်စားသောက်လို့ရပါတယ်။ ဒါတွေကတော့

• ဟော်မုန်းကုသမှုခံယူမယ်ဆို ဆရာဝန်နဲ့ဆွေးနွေးပါ။

သွေးဆုံးကိုင်လက္ခဏာတွေကို မခံစားနိုင်လို့ ဟော်မုန်းဆေးတွေသောက်မယ်ဆိုရင် ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ်မသောက်ပါနဲ့။ ဆရာဝန်နဲ့ အရင်တိုင်ပင်ပြီး တခြားနည်းလမ်းတွေ အရင်သုံးသင့်ပါတယ်။

• သန္ဓေတားဆေးလည်း သောက်နိုင်ပါတယ်။

သန္ဓေတားဆေးသောက်တာက တစ်နှစ်လောက်သောက်ရုံနဲ့ နှစ်တော်တော်ကြာအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့မှာလည်း ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိတာကြောင့် သောက်သင့် မသောက်သင့်ကို ဆရာဝန်နဲ့ အရင်တိုင်ပင်ပါ။

• ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းပါ။

လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။ အဆီအဆိမ့်လျှော့ စားပါ။ အာဟာရပြည့်အောင်စားပါ။

• ပုံမမှန်သွေးဆင်းတာရှိရင် ဆရာဝန်နဲ့ချက်ချင်းပြပါ။ အထူးသဖြင့် သွေးဆုံးပြီးတဲ့ အမျိုးသမီးတွေမှာပါ။

ကုသနည်းများ

ကုသနည်းတွေကတော့ ရောဂါအခြေအနေ၊ လူနာအခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး

• ခွဲစိတ်တာ
• ရောင်ခြည်ပြတာ
• ဆေးသွင်းတာ
• ဟော်မုန်းဆေးနဲ့ကုတာ
• Targeted therapy
• Immunotherapy စတဲ့နည်းလမ်းတွေရှိပါတယ်။