COVID-19 ကာလမှာ မိဘတွေ လုပ်သင့်သမျှ

COVID-19 ဖြစ်ပွားချိန်မှာ မိဘတစ်ယောက်အနေနဲ့ မိမိကလေးအတွက် နည်းလမ်းကျကျ ဘယ်လို နေထိုင်သင့်သလဲဆိုတာ ပြောပြပေးပါမယ်။ သင်နဲ့ သင့်ကလေးရဲ့ အကျိုးအတွက် ဒီနည်းလမ်းတွေကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါ။

(၁) ကလေးတစ်ယောက်ချင်းစီကို အချိန်ပေးပါ။

ကျောင်းပိတ်ထားတဲ့ အချိန်ဟာ ကလေးငယ်တွေ၊ ဆယ်ကျော်သက်လေးတွေနဲ့ မိဘတွေအကြား ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာလာစေနိုင်ပါတယ်။ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းကို အချိန်ပေးလိုက်ခြင်းဟာ သူတို့လေးတွေကို ချစ်ခြင်းမေတ္တာနဲ့ လုံခြုံမှုတွေ ပေးစွမ်းနိုင်မှာပါ။

(၂) တစ်နေ့တာ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို သတ်မှတ်ပေးပါ။

COVID-19 ဟာ သင်နဲ့ သင့်ကလေးတွေရဲ့ တစ်နေ့တာလုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို ပျက်ယွင်းစေပါတယ်။ သင့်ကလေးရဲ့ ကျောင်းကိစ္စတွေကိုပါ အခက်အခဲဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဒီတော့ တစ်နေ့တာလုပ်ငန်းဆောင်တာကို အသစ်ဖန်တီးသတ်မှတ်လိုက်ပါ။

• အလျှော့အတင်းပြုလုပ်နိုင်ပြီး နေ့တိုင်းအတွက် လွယ်ကူတဲ့အရာမျိုးဖြစ်ပါစေ။ သင်ကိုယ်တိုင် အတွက်ရော သင့်ကလေးအတွက်ပါ အချိန်စာရင်းထည့်ဆွဲပါ။ အနားယူချိန်တွေလည်းပါဝင်ပါစေ။
• အချိန်စာရင်းပြုလုပ်ရာမှာ ကလေးကိုယ်တိုင် ပါဝင်ခိုင်းပါ။ သူတို့ကိုယ်တိုင်လုပ်ထားတဲ့ အချိန်စာရင်းဆိုရင် လိုက်နာဆောင်ရွက်ဖို့ သူတို့အတွက်ပိုမိုလွယ်ကူမှာပါ။
• လေ့ကျင့်ခန်းတွေပါဝင်ပါစေ။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား အားကစားလေ့ကျင့်ခန်းတွေဟာ ကလေးလေး တွေအတွက် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သလို ကိုယ်ခန္ဓာလည်း ပိုမိုကြံ့ခိုင်သန်မာလာမှာပါ။
• လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ အကွာအဝေးမှာ ရှိနေဖို့ သင်ပေးပါ။ Lockdown မချထားနိုင်တဲ့နိုင်ငံ ဒါမှမဟုတ် အပြင်ထွက်ခွင့် မပိတ်ပင်ထားတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ရင် လိုအပ်လာလို့ သင့်ကလေးအပြင်ထွက်ပါက ဘယ်လိုအကွာအဝေးမှာ လုံခြုံစိတ်ချရအောင် နေရမယ်ဆိုတာ သင်ပေးလိုက်ပါ။ လူတစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ၃ ပေမှ ၆ ပေ အကွာမှာရှိနေသင့်ကြောင်း၊ နှာချေချောင်းဆိုးနေသူတွေနဲ့ ဝေးဝေးမှာနေ သင့်ကြောင်းသင်ပေးပါ။
• လက်ဆေးခြင်းကို စနစ်တကျသင်ကြားပေးပါ။ စက္ကန့် (၂၀) ကြာအောင်လက်ဆေးပါ။ သီချင်းလေး နဲ့ မြူးမြူးကြွကြွသင်ပေးပါ။ လက်ပုံမှန်ဆေးတဲ့ ကလေးကိုလည်း ချီးကျူးပေးပါ။
• မျက်နှာကို လက်နဲ့ခဏခဏမကိုင်မိအောင်လည်း ဂိမ်းလေးတွေနဲ့ သင်ပေးနိုင်ပါတယ်။ (ဥပမာ – တစ်နာရီမှာ လက်နဲ့ မျက်နှာနဲ့ထိတွေ့တဲ့ အကြိမ်ရေအနည်းဆုံးကလေးကို ဆုတစ်ခုခုပေးတာမျိုး ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။
• သင်ကိုယ်တိုင်လည်း စံပြဖြစ်အောင်နေပါ။ ဥပမာ လက်ခဏခဏဆေးတာမျိုး၊ လူများတဲ့နေရာကို ရှောင်ရှားတာမျိုးတွေကို သင်ကိုယ်တိုင်ပြုမူနေထိုင်ပါ။ ဖျားနာနေသူတွေ၊ ထိခိုက်ခံစားလွယ်သူတွေနဲ့ COVID-19 ရောဂါကူးစက်ခံရသူတွေအကြောင်းကိုလည်း မေတ္တာထားတဲ့စကားတွေပဲ ပြောမိပါစေ။ သင့်ကလေးတွေဟာ သင့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေ၊ အပြုအမူတွေကို လိုက်သင်ယူနေမှာဖြစ်လို့ပါ။
• နေ့တစ်နေ့ရဲ့ အဆုံးမှာတော့ တစ်နေ့တာအတွင်း ကလေးအတွက် ပျော်ရွှင်မှုအဖြစ်ရဆုံး အရာအကြောင်း သင့်ကလေးကို ပြန်လည်မေးမြန်းပါ။
• ဒါတွေလုပ်ဆောင်နိုင်ပြီဆိုရင်တော့ သင့်ကိုယ်သင်လည်း တစ်နေ့တာအတွက် ချီးကျူးလိုက်ပါ။

(၃) စိတ်ဖိစီးမှုကို ဖြေရှင်းပေးပါ။ စိတ်တည်ငြိမ်မှုရပါစေ။

ကမ္ဘာနဲ့အဝှမ်း ကပ်ရောဂါကြီးကို ခံစားနေရချိန်မှာ လူတိုင်း စိတ်ဖိစီးနေကြမှာပါ။ ဒါကြောင့် သင်ကိုယ်တိုင်ကြံ့ခိုင်နေရုံသာမက သင့်ကလေးကိုလည်း စိတ်ဖိစီးမှုကင်းဝေးအောင် ကြိုးစားပေးပါ။

• သူတစ်ယောက်တည်းမဟုတ်ကြောင်းပြောပြပေးပါ။ သန်းထောင်ချီတဲ့လူတွေဟာ ဒီလိုကြောက်ရွံ့ မှုတွေကို ခံစားနေရကြောင်းပြောပြပေးပါ။ သူတို့ရဲ့ စိတ်ခံစားမှုတွေကို မျှဝေနားထောင်ပေးပါ။ လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာတွေ (ဥပမာ ဖေ့ဘွတ်စ်) ကို တတ်နိုင်သလောက်မသုံးမိပါစေနဲ့။
• နားထောင်ပေးပါ။ ကလေးတွေအတွက် အလုံခြုံဆုံးနဲ့ အနွေးထွေးဆုံးဟာမိဘရင်ခွင်ပါ။ သူတို့လေးတွေရဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုတွေ၊ ခံစားမှုတွေကို အသေအချာနားထောင်ပေးပါ။
• သင်ကိုယ်တိုင်လည်းအနားယူပါ။ လူတိုင်းလူတိုင်းဟာ အနားယူဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ သင့်ကလေးတွေ အိပ်ပျော်သွားတဲ့အခါ သင်နှစ်သက်တဲ့အရာတစ်ခုခုကို ပြုလုပ်တာမျိုးနဲ့ အနားယူနိုင်ပါတယ်။

(၄) COVID-19 အကြောင်းဗဟုသုတတွေ ပြောပြပေးပါ။

ရောဂါအကြောင်းကို သူတို့လည်း ကြားသင့်သလောက် ကြားပြီးသားဖြစ်မှာပါ။ ကြောက်ရွံ့မှာစိုးလို့ ဖုံးကွယ်ထားတာမျိုးမလုပ်ဘဲ အမှန်အတိုင်းပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောပေးပါ။

• ပြောချင်မေးချင်တာမှန်သမျှ မေးမြန်းပါစေ။ လွတ်လွတ်လပ်လပ်ပြောပါစေ။ သူတို့ သိထားပြီးသား အတိုင်းအတာကို မေးမြန်းပြီး လိုအပ်တာတွေကို ထပ်မံဖြေကြားပြောပြပေးပါ။
• ရိုးသားပါ။ မေးခွန်းတွေအတွက် မှန်ကန်တဲ့အဖြေကိုပဲပေးပါ။ အသက်အရွယ်ပေါ်မူတည်ပြီး သင့်အဖြေကို နားလည်နိုင်စွမ်းကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားပါ။
• မားမားမတ်မတ်ရပ်တည်ပေးပါ။ သင့်ကလေးဟာ အခုအချိန်မှာ ကြောက်ရွံ့နေတာမျိုး၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးနေတာမျိုးဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီအခါမှာတော့ သင်ကိုယ်တိုင် သူတို့အတွက် ရှေ့မှာရှိနေကြောင်း ပြောပြပေးပါ။
• COVID-19 အကြောင်း ဗဟုသုတတွေကို ပြန်လည်မေးမြန်းပါ။ အဖြေကို သူတို့လေးတွေ မသိခဲ့ရင်ဖြစ်စေ၊ မှားယွင်းခဲ့ရင်ဖြစ်စေ မဆူပါနဲ့။ အပြစ်မတင်ပါနဲ့။ မှန်မှန်ကန်ကန်ပြန်လည်သင်ကြားပေးပါ။
• COVID-19 ဟာ ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်စေ၊ ဘယ်နေရာကလာတဲ့သူဖြစ်စေ၊ ဘယ်လိုပုံစံဖြစ်စေ၊ လူတိုင်းမှာရှိနေနိုင်ကြောင်းပြောပြပါ။
• ယခုလိုအချိန်မှာ COVID-19 ရောဂါခံစားနေရသူတွေ၊ ဖျားနာနေသူတွေကို ကုသပေး၊ အထောက်အပံ့ပေးတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေလိုမျိုး သူရဲကောင်းတွေ ရှိနေကြောင်း ပြောပြပေးပါ။
• ဒါမှသာ သင့်ကလေးရဲ့ စိတ်ထဲမှာအားကျတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေပေါ်လာပြီး တစ်နေ့နေ့ တစ်ချိန်ချိန်မှာ နိုင်ငံအတွက် အကျိုးပြုသူတွေ ဖြစ်လာမှာပါ။

ရေးသားသူ-ဒေါက်တာမှူးခင်